Littekens

Wat tekent een mens kan je je afvragen maar dan is de invalshoek "tekent" waar ik een breed denkraam open. Ook het woord denkraam wat door Maarten Toonder in de taal is gebracht vertelt hoe ik naar woorden kijk en wat dat voor luiken bij mij opent.

Bij Maarten Toonder past het woord tekent omdat hij niet alleen met woorden een beeld oproept maar ook met de beelden die hij tekent. Bij aanvang van dit schrijven had ik als beeld van tekent een beeld van littekens. Mijn lichaam zit nu vol meters van littekens die als ik het stoer vertel mij een kleurrijk leven schenken.

Die verbeelding wijkt dan sterk af van de ervaring maar de ervaring helpt wel mee verbeelden. Een jeugdvriend van mij was ooit in het prikkeldraad blijven hangen en had een flink litteken daar aan over gehouden. Het zag er wel stoer uit maar je kon het ook als eng beschouwen. Als je het stoer verteld dan kan een litteken dus wel iets meer zijn dan een pijnlijk moment.

Ik heb op één vinger een cluster van drie littekens. Ik herinner me goed hoe dat eerste litteken ontstond en hoe ik naar die opengesneden wond stond te kijken. De les was dan ook meteen dat je van je af moest snijden als je met een mes een stuk boom stond te verwerken. Mijn litteken leende zich goed voor een stoer verhaal zoals het litteken van mijn vriend ook.

Tegen elkaar opbieden welk verhaal stoerder was. Ondertussen heb ik de meters litteken op mijn lichaam als verhaal van mijn leven. Niks stoer maar soms zelfs als verdrietige herinneringen van betere tijden. Ook dat is mooi want de melancholie van het verhaal is zoals ik die ook wel lees bij Maarten Toonder.

Vanuit het duister naar het licht, de spanningsboog van het verhalen over de waarneming, het laten aansluiten op de angsten van de mens. Het litteken vertelt het verhaal of laat zich vertellen.
Zodra ik het verhaal van de vele littekens vertel uit het kader van de zeeman die als een soort piraat heeft geleefd dan klinkt dat geweldig.

Vooral om de zovele  gesuggereerde acties in verre oorden waarin de wijze van vertellen mensen in hun belevingswereld laat zoeken naar het passende beeld. Als ik het vertel uit een idee van de scheepsjongens van de Bontekoe dan worden mijn belevenissen een echt verhaal  die echt gebeurt zouden kunnen zijn.

De wereld van schepen en veranderingen in de jaren zestig en zeventig lenen zich daarvoor. Verhalen die passen bij de mensen die in die tijd vertrokken naar India, de wereld over reisden, en zodoende spannende dingen meemaakten. Althans de suggestie wekten dat dit zo was.
Zodra ik op reis was en Zwijndrecht achter mij gelaten had was het alsof ik bevrijd was uit de spanning en verwachting.

Een  verwachting of opgewekte spanning van de sociale controle die net zo verstikkend was als de beleving  van daadwerkelijke avonturen. Toen ik dat eenmaal door had werd het leven simpeler. Mijn littekens die ik hier op liep waren net zo erg als dat ik die elders opliep, het was vooral wat je vertelde.

Een vriend of kennis die naar India vertrok vertelde bij thuiskomst over zijn luie leventje. Toch kon je zijn verhaal ook anders vertellen met een dreiging van tijgers en jungle met, zonder dat te beschrijven, een ernstige dreiging. De dreiging die aansluit op de angsten van de mens was ik in Zwijndrecht voldoende tegen gekomen en dat hoorde ik terug uit de verhalen over India.

Mijn littekens waren voor die vriend een aanleiding om daarover in gesprek te gaan. Hij vond die net zo interessant als ik zijn verhalen. Uiteindelijk gaf hij aan wat er gebeurde op het slagveld als generaals of aanvoerders gesneuveld waren dan keek men naar de soldaat met de meeste littekens. Deze kozen ze dan als aanvoerder omdat hij had laten zien dat hij wist te overleven.

Samen met die vriend trokken we de wereld in van zaken om te kijken waar we heen konden gaan. Ik promotie zijn product en hij steunde mij met zijn vertrouwen in het werk waar ik aan begon. Ons avontuur bracht ons geregeld samen en dreef ons ook regelmatig uit elkaar. Het is alsof we op een zeilschip zaten dat havens aandeed waar we op de kade elkaar weer tegen kwamen.

Van scheepsjongen tot stuurman of kapitein elkaar verhalend van de gekozen route. Mijn littekens vertellen de route die ik heb genomen waarbij de gevechten tegen onrecht of de piraten uit het leven, de legers van de veroveraar, mij hebben getekend. Alsof slagzwaarden mijn lichaam geraakt hebben en de zichtbare littekens het verhaal vertellen van manmoedige gevechten van man tegen man.

Beelden als in Kuifje en het geheim van de eenhoorn waar de scheepsjongens van de bontekoe in gedachten geweldig bij passen. Maar ik heb een ander gevecht geleverd om te overleven maar geniet van de gedachte dat ik stoer op het strand kan vertellen hoe mijn been zo getekend is door dat enorme litteken of hoe ik net op tijd op zij kon duiken voor de houw van het zwaard dat mijn voorhoofd tekende met een indrukwekkend  litteken met dito deuk.

Ja in gedachten geniet ik van de mooie verhalen die ik bedenk bij de meters litteken. Ik verwoord ze als de verhalen van Maarten Toonder, zie ze als beelden van de Kuifje verhalen en lees ze als de scheepsjongens van de Bontekoe zonder de realiteit uit het oog te verliezen. Over twintig jaar hoop ik ze een keer te vertellen of beschreven te hebben in het boek van mijn leven. Ik ben nog jong maar ben niet vergeten hoe ik heb moeten vechten om te overleven.


6769747E-2FD6-4BBA-8AFA-B15624CDD7BEjpeg