Hoe anders is onze waarneming

Er zijn veel invalshoeken in het dagelijkse leven die je kan innemen. Perceptie is een heel mooi begrip waarover ik uren kan schrijven en mijzelf op kan betrappen dat ik mij heb laten misleiden. Vooral het laatste is altijd nuttig vanwege de zelfreflectie.

Nu is het waarnemen iets moois als je het nuttig kan inzetten. Deze week kwam ik veel momenten tegen waarin ik als waarnemer aanwezig was. Strikt genomen hield ik mijzelf als waarnemer voor het belangrijkste deel van de waarneming telkens terug te leggen middels de zelfreflectie om mijn rol zuiver te houden. 

Best lastig als je ook een oordeel moet vellen of deel van het gesprek bent. Niet alleen deel van het gesprek maar ook deelnemer aan het gesprek en toch waarnemen vanuit een objectief geheel. Het was een pracht uitdaging waarin het mij lukte niet in een spagaat terecht te komen maar net als een caleidoscoop alles vast te leggen en het hele patroon te zien.

Het bracht mij terug naar tal van momenten in mijn leven en mensen die ik ontmoet had. In één van de gesprekken vertelde ik al dat ik vanuit een vast punt van een mandala kon spreken zonder dat de andere deelnemers de mandala zagen, en jawel gedurende het gesprek gebeurde dat dan ook. 

Daar waar de ervaring plaats vond lukte mij het direct de stap te maken om het hele beeld van de mandala zichtbaar te maken  in één zin. Dat moest ook wel omdat mijn rol als waarnemer anders niet goed was geweest. Het was een mooie test waarbij het verlaten van het gesprek veel beelden bovenbracht waar ik net naar verwees van mensen en gebeurtenissen in mijn leven.

De kruiwagen was zo een moment in mijn leven die meermaals terugkwam. Het object was vooral taalkundig iets wat vaker deel uit maakte van de verwarring. Verwarring die leidde tot een breed spectrum van gedachten maar ook tot een praktische aanpak. Niet denken maar waarnemen. Wat gebeurt er nu feitelijk en waarom zal ik mij laten verwarren. 

Zorg dat je aansluit bij de beelden van de anderen zodat je kan meegenieten van de humor die de ander ziet ervaart. Vooral dat stuk energie die het genereert was de mooiste ervaring. De kruiwagen die in Drenthe kroje wordt genoemd en in het engels wheelbarrow leidde tot een spraakverwarring. 

Als kind begreep ik het Drentse dialect niet goed en antwoordde vaak met een ja als er iets gevraagd werd of ik het begreep. Een veilige reactie waarin ik als kind waarnemer was in een taal wereld die mij onbekend was maar bij de rest van de familie hun origine was. Een aardige oom liet mij in de taalkundige val lopen wat een hilarisch moment opleverde voor hen. 

Uiteraard bleef mij dit jaren achtervolgen maar was voor de waarneming een uitstekende oefening. Die kruiwagen leidde er wel toe dat ik mij in dialectiek ging verdiepen zonder een directe studie. Tenslotte woonde ik in een straat waar het barstte van de dialecten dus wel handig om niet weer te struikelen over “rare” woorden.

De tweede keer dat ik de kruiwagen tegenkwam was in Parijs. Een vreemde plek zou je zeggen vooral omdat dit een een nachtclub was met een internationaal gezelschap van mensen. Het gezelschap waar wij mee op pad waren was al die mix maar de ontmoeting in de nachtclub maakte het nog bonter. 

Met de gezellige club mensen was het stappen maar ook dansen. Nu was dansen niet echt mijn gewoonte geworden, stijldansen, maar goed de voetjes van de vloer daar deed ik gewoon aan mee. Eerlijk gezegd was het ook niet een vaste stijl die er gedanst moest worden en dat maakte de dansvloer voor mij toegankelijker.

Mijn danspartner was een kleine mevrouw, zeer klein zou je beter stellen. Dat maakte dan ook dat ik flink door de knieën moest om een beetje in verhouding te komen. Zo diep zelfs dat het voor omstanders leek alsof ik een kruiwagen aan het kruien was. Het was dan ook een lachwekkend gezicht voor de omstanders die dan ook dat uitten en met de term wheelbarrow dans tevoorschijn kwamen.

Ze vonden het ook mooi hoe ik daar zo serieus onder kon blijven. Ook ik moest best wel lachen maar net als in de Drentse dialectiek moest ik er wel even over nadenken wat er nu gezegd werd. Na Parijs kwam het dansen nog wel eens boven als ik met een kruiwagen liep. Ik heb nog steeds wel de gewoonte als ik aan het kruien ben om veerkrachtig en soepel te bewegen als in de dans.

De zelfde soepelheid die een waarnemer moet hebben om mee te kunnen bewegen op wat er gebeurt. Bij werkzaamheden kijk ik altijd even naar de medewerkers hoe ze lopen te zeulen of rijden met de kruiwagen. Hoe duwen of trekken ze en op welke wijze ze tillen. Of aan de keer dat ik een paar kuub zand voor mijn vader naar de tuin kruide na een dag op het honkbal veld.

De waarneming op het honkbal veld leidde tot heel goede resultaten voor ons ongeoefende team, het kruien van zand daarna was de extra opgave. Dat lijkt op zoals ik nu de deelname aan het gesprek wel heb geduid, waarnemen terwijl je toch actief participeert maar zonder inbreng. De kruiwagen blijft voor mij een abstract gegeven. 

De opgave om een ander te begrijpen en te verstaan past daar goed bij. Ik ben vaak genoeg een kruiwagen voor een ander geweest en die momenten hielpen in de waarneming. De invalshoek en de perceptie van het éénwielige vervoermiddel is al eeuwen interessant en de hefboom die het vormt kan ik nog steeds gebruiken in een gesprek door te vragen waar ze aan denken als ik vraag wat een kruiwagen voor hen betekent.

In de verbinding van Drenthe naar Parijs  is een flinke stap maar in het waarnemen maakt het niet uit het zijn de vormen van verstaan waar het om draait. Verstaan is wel iets waarin ik in Drenthe moeite mee had in spraak, gewoonte en geschiedenis. De historie van het dorp boeit mij tot op de dag van vandaag. 

Waar ik best om moest lachen was de naam van een fabriek waar mijn moeder ooit kort werkte Heemaf. Zeker met de verdere jaren zestig en het gedicht mafkees kreeg dat een andere dimensie. Ook hier weer een mooi voorbeeld van verstaan, begrijpt u wel.

E061B921-798F-4711-8BB8-D29E3AD70BDE bpng