Het geluid van stilte

Het is weer Koningsdag, weer alhoewel het nog niet zo heel lang koningsdag is. We roepen nog vaak Koninginnedag misschien gezien de populariteit van koningin Maxima of gewoon omdat we het gewoon een eeuw gewend zijn. Bij mij is het koninginneweg, dagelijks. De stilte op deze koningsdag, een tweede op rij, is niet erg Nederlands. 

Ongewoon stil op het Raadhuisplein waar ik alleen sta. Ik luister naar de beiaardier die in zijn eentje zijn concert opvoert. Alleen nee niet helemaal want een moeder is er met haar kind die achter zijn fiets blikjes heeft hangen. Een traditie die gaandeweg verdwenen is. Tal van gebruiken die vroeger normaal waren, ook al is normaal een understatement. 

Toch hoor en lees je de verhalen over de gezelligheid en de inzet op koningsdag, Koninginnedag dus. Zelf heb ik in een boekwerk over de oranje geschiedenis van Zwijndrecht geschreven over de verbinding tussen oranje en Zwijndrecht. Dat is niet omdat mijn verbintenis daar mee is maar omdat ik gevraagd was wat over die geschiedenis te schrijven. Ik vind dat op zich best leuk omdat mijzelf weer confronteert.

Vanmorgen was ik op het lege raadhuisplein waar ik als kind met de basisschool naar toe marcheerde. We oefenden zelfs vooraf met de andere scholen . Nu ben ik geen goede zanger maar toch waren er wel van die momenten dat ik het leuk vond. Daarentegen waren er dus die momenten waarop het mij tegenstond. Ik herinner me goed de verschillende momenten van bewustwording. 

Ik vond al die uitgestoken vlaggen wel bijzonder, de lampjes langs de vijver en dan vanwege koningsdag een hoedje krijgen of een wandelstok met een balletje. Een vrije dag voor vader en moeder die niet echt koningsgezind waren. Juist dat stukje hielp bij het nadenken over het koningshuis. Veel samenhang was er wel met de oorlog. 

België had ook een koningshuis maar die was anders, in de oorlog waren zij niet gevlucht maar ons koningshuis wel en dan de rol van Bernhard. Nou ja het zat wat anders in elkaar en op de basisschool speelde dat iets minder. De jongens wiens ouders uit de oost waren gekomen hadden een andere ervaring. Het was allemaal wat ambivalent.

Vanmorgen toen ik bij het raadhuis op het bordes een foto maakte en de leegte en stilte aanschouwde en een haan op de achtergrond hoorde kraaien kreeg ik een beetje beeld van Frankrijk. Het koningshuis was daar natuurlijk gruwelijk aan zijn einde gekomen en het symbool van Frankrijk, de haan, deed mij daarmee verbonden voelen. 

De haan die zo symbolisch terugkomt in de bijbel en op de mestvaalt staat te kraaien, met het rood wit en blauw wat er bijna op zijn Frans bij hing op het plein. Nee ik voelde mij niet als god in Frankrijk want daar is echt meer voor nodig ook al is het bij mij koninginneweg, zo symbolisch. In mijn bijdrage aan het boek begin ik al in veertienhonderd met de stichting van de kapel aan de kerkstraat terwijl het nieuwe Nederland pas veel later ontstaat als Napoleon is verdreven.

Toch blijft die verbinding met Frankrijk op die manier levend. We vierden eerst waterloodag daarna prinsessendag en daarna pas Koninginnedag en nu koningsdag. Dan is er ook nog die datum. Bij koningin Wilhelmina was het begin van de vakantie van toepassing terwijl dertig april nadrukkelijk de verjaardag van koningin Juliana was. Dat bleef zo als eerbetoon van koningin Beatrix aan haar moeder. 

Ik voor mij heb toch de mooiste herinneringen aan de viering van de verjaardag van koningin Juliana met het defilé wat van commentaar werd voorzien door Dick Passchier. Ja ik zat graag te kijken naar de bonte stoet van provincies en hun afgevaardigden die op paleis Soestdijk voorbij trokken. 

Met Koninginnedag zoals ik het mij wel herinner met muziek, taptoes en s-avonds feesten waar zuipen en vechten bijna normaal was veranderde het naar een steeds leukere dag. Meer gezelligheid en een ontspannen dag waarbij in Zwijndrecht er meer gebeurde dan zingen buiten de kerk of getoeter op straat. 

Gezellige kramen, een kleedjesmarkt wat steeds verder uitdijende vormen aannam. De gehele Bruinelaan gevuld met handel het begon bij het TRIS en eindigde ongeveer bij het huis van mijn zus. Met een Raadhuisplein vol kermis en en het Julianadorp door naar het veerplein waar tot s-avonds laat werd gefeest zonder al te veel problemen.

Begin negentienhonderd was het vooral Veerplein en ringdijk waar het gebeurde. maar van alle locaties is de Bruïnelaan en Raadhuisplein toch wel het centrum van koningsdag geworden. Dat ging zelfs zover dat de gemeenteraad zich daar in een motie over uitsprak dat dit zo moest blijven.

Toch toen ik weer de haan hoorde kraaien toen ik op het Raadhuisplein was werd ik, teruggeworpen op mezelf, wel weer geconfronteerd met de gedachten waar ik het eerder over had. De republiek zoals in Frankrijk die wij ook hebben gehad en waar ook zo gruwelijk een einde is gemaakt met de moord op de gebroeders de Witt. 

De zus van de gebroeders was getrouwd met burgemeester van Beveren in Dordrecht die ook hier in Zwijndrecht op Develstein woonde. Met de gebroeders de Witt voel ik mij nog steeds verbonden. De kraaiende haan terwijl ik stond te kijken naar iemand die de vlag wilde hijsen en daarmee stopte toen het niet lukte allemaal symboliek voor mij. 

Ik keek nog een keer rond over het plein en keek naar de woning waar Corbeau oftewel meester Kraai woonde. Ik dacht terug aan de schooltijd, hij was leraar op de Rembrandtschool, waarin ik weliswaar op een andere school zat maar samen met die leerlingen naar het Raadhuisplein marcheerde. 

Hoe ontwikkel je je als mens, niet als barbaar maar tot een cultureel gedreven persoon. Ik voor mij zie daar voor mij de overeenkomst terwijl ik verder naar het geluid van de stilte luister. The sound of silence van Simon and Garfunkel past daar goed bij. Terug naar de tijd dat die muziek een hit was en Koninginnedag nog gewoon een feest was van de spruitjes koningin.

Ja de haan heeft mij weer wakker geschud. IK geniet nog steeds van vrolijk versierde straten met vlaggen maar ik zie dat oranje in Nederland meer leeft bij het voetbal dan bij de viering van de verjaardag van koning Willem Alexander. Ja de vrije dag en het kleedjes festijn bokst op tegen het steeds meer massaal geworden zuipfestijn wat we op zevenentwintig april laten plaatsvinden.

Ik geniet van het geluid van de stilte als een metafoor.

F7BF67AB-9517-4838-A08F-563ECA0F9F92bjpg